Angstklachten of angststoornissen horen bij de meest voorkomende psychische klachten bij ouderen. Ongeveer tien procent van mensen boven de 65 jaar heeft er last van. Bavo Europoort behandelt angstklachten of een angststoornis bij ouderen in combinatie met lichamelijke ziekten.

Angstklachten

Angst bij ouderen komt veel voor met name in relatie met psychiatrische aandoeningen of lichamelijke ziekten. Bij depressie of psychose, maar ook cognitieve achteruitgang zoals dementie, kunnen angstklachten zich manifesteren. Zo kunnen mensen met dementie of met geheugenproblemen bijvoorbeeld wantrouwig of angstig worden doordat ze denken dat spullen uit hun huis zijn weggenomen. Angst hebben om te vallen door duizeligheid of door gebruik van medicatie komt ook veel voor.

Een veranderende maatschappelijke of sociale positie kan ook een reden zijn om angstklachten te ontwikkelen. Hierbij kunt u denken aan pensionering, mantelzorgtaken voor bijvoorbeeld de partner, etc., waarbij het kunnen omgaan met veranderingen te kort schiet. Mensen kunnen dan angstig worden vanuit een gevoel van nutteloosheid; ze hebben geen taak meer in de maatschappij.

Angst zorgt voor beperkingen in het dagelijks functioneren, overmatig en inadequaat zorggebruik en verminderd welbevinden. Ouderen met angstklachten hebben meer gezondheidsproblemen en een hogere kans op overlijden.

Angststoornissen

Uit onderzoek blijkt dat één op de 10 ouderen in Nederland daadwerkelijk last heeft van een angststoornis. Toch wordt een angststoornis bij ouderen niet altijd goed herkend. Dit komt onder andere omdat de klachtenpresentatie bij de huidige generatie ouderen  vaak anders is dan bij jong volwassenen.

Mensen met een angststoornis hebben vaak last van:

  • bange voorgevoelens
  • bezorgdheid
  • nervositeit
  • ongeduld
  • spanning
  • hartkloppingen
  • zweten
  • duizeligheid
  • benauwdheid
  • concentratieproblemen
  • slaapproblemen.

De lang bestaande angststoornissen lijken over het algemeen dezelfde kenmerken te hebben bij ouderen als bij jong volwassenen. Er zijn echter ook angsten die vaak op latere leeftijd voor het eerst hun intrede doen:

  • angst om dement te worden
  • angst om te vallen, waardoor vermijding ontstaat
  • angst voor een ernstige ziekte of een bestaande ziekte

De meeste angststoornissen zijn al een heel leven aanwezig. Echter doordat er eerste helft 20e eeuw nog geen adequate behandelingen waren zijn deze angststoornissen dus ook nog nooit behandeld geweest. Het klachtenpatroon van ouderen is mogelijk een andere dan die bij (jong)volwassenen, doordat ouderen de angst vertalen naar lichamelijke klachten, zoals hartkloppingen, zich beroerd voelen, nervositeit of benauwdheid en het dus niet bij zich zelf herkennen als angst.

Het wordt vaak (onterecht) gezien als passend bij het normaler ouder worden. Dit bemoeilijkt herkenning waarbij diagnostische criteria falen.

Behandeling van angsstoornissen

Het effect van de behandeling angststoornis bij ouderen verschilt niet  van volwassenen. Het vraagt echter wel om aanpassingen. Dit geldt voor zowel gesprekstherapie (psycho-educatie, tempo en terminologie)  als farmacologische interventies (interactie en dosering).